۲۳ آبان ۱۳۸۸

نگاهی به عملکرد معاونت سینمایی دولت دهم و پرونده رفع توقیف فیلم‌های توقیف شده

خدمت صادقانه یا ژست‌های دلبرانه

۳۰نما ـ بدون شک پس از هدفمند کردن یارانه‌ها، اقدامات جواد شمقدری، معاونت امور سینمایی و سمعی و بصری وزارت فرهنگ و ارشاد را می‌توان مهم‌ترین دستاورد عملی دولت دهم تا اینجای کار قلمداد کرد!


پونه خامین:    بدون شک پس از هدفمند کردن یارانه‌ها، اقدامات جواد شمقدری، معاونت امور سینمایی و سمعی و بصری وزارت فرهنگ و ارشاد را می‌توان مهم‌ترین دستاورد عملی دولت دهم تا اینجای کار قلمداد کرد! او که طی 4 سال گذشته و در دولت نهم، به عنوان مشاور رئیس‌جمهور در امور هنری در کنار محمود احمدی‌نژاد قدم برمی‌داشت، اکنون با تصدی پست معاونت امور سینمایی و سمعی و بصری، مقتدرانه برمسند آن تکیه زده تا نوید‌بخش اخباری خوش برای اهالی سینما از ساختمان بهارستان باشد. شمقدری پس از مرحوم سیف‌ا... داد، دومین سینماگری است که تصدی این پست را برعهده می‌گیرد. او که ساخت فیلم‌هایی همچون «یا زهرا»، «آفتاب و عشق»، «بربال فرشتگان» و «توفان شن» را در کارنامه هنری خود به ثبت رسانده، اکنون به عنوان مدیر بخش مهمی از فرهنگ و هنر این مملکت، سعی در حفظ مواضع فیلمسازان و اهالی سینما دارد. شمقدری خود یک فیلمساز است و از موانع پرشماری که پیش‌پای هنرمندان این عرصه را فرش کرده‌اند، به خوبی آگاه است. بنابراین از بدو ورودش به ساختمان بهارستان، در پی حل مشکلات سینما و سینماگران برآمده است، با آنها جلسات و نشست‌های متعددی برگزار کرده و خروجی آنها اخبار خوش و البته قابل تأملی را نثار اهالی سینما کرده است. از رفع توقیف «به رنگ ارغوان» گرفته تا پایان ممنوع‌الکاری محمدرضا گلزار. به تازگی نیز پیرو بیانیه جمعی از سینماگران مبنی براعتراض به حذف سینمای مستقل، بررسی دغدغه‌های این سینماگران معترض را از علیرضا سجادپور، مدیر کل ارزشیابی و نظارت سینمای حرفه‌ای، خواستار شده است. از سوی دیگر زمزمه‌هایی نیز مبنی بر بازگشت گلشیفته فراهانی و فعالیت مجددش در سینمای ایران به گوش می‌رسد. «سنتوری»، ساخته جنجالی داریوش مهرجویی هم با عنایت ویژه این مدیر، در آستانه رفع توقیف قراردارد. اگر چه تجربه نشان داده است که به صداقت مدیرانی که تازه برسر کار آمده‌اند، چندان نمی‌توان خوش‌بین بود، اما تلاش‌های شمقدری از بدو حضورش به این عرصه، روزهای روشن‌تری را هرچند موقتی برای سینما و سینماگران نوید می‌دهد. هنوز زود است تصمیم بگیریم این تلاش‌ها را خدمت صادقانه بنامیم یا دلبری از اهالی سینما! اما هرچه هست می‌توان به نتیجه‌اش امیدوار بود. بدون تردید رفع توقیف فیلم‌هایی که پشت خط اکران جا مانده و هرگز رنگ پرده را به خود ندیده‌اند، مهم‌ترین دغدغه سینماگران و بزرگترین دستاورد شمقدری به شمار می‌رود. نگاه سلیقه‌ای به آثار تولید شده در سینمای ایران، مشکلی است که توقیف را دامنگیر تعدادی از این آثار کرده و آنها را به بایگانی تاریخ سپرده است. اما وزیر ارشاد دولت دهم، با انتقاد از این نگاه شخصی و سلیقه‌ای، رفع مشکلات این دست از فیلم‌ها را مژده داده است. سید محمد حسینی، در نخستین نشست خبری خود گفت: «معتقدیم باید ضوابط شفاف و روشن باشد که از اعمال سلیقه افراد جلوگیری شود و دقت داریم که سلیقه‌های افراد، کمتر در مجوز دادن دلالت داشته باشند». وی با اعلام خبر بازنگری فیلم‌هایی که در توقیف به سر می‌برند افزود: «ما نگاه بازتری به مسائل داریم اما نمی‌توان بدون برنامه، اجازه نمایش آثاری را داد که نگاهی منفی به جامعه دارند و سیاه‌نمایی آنان و حضور برخی از این آثار در خارج از کشور، تبعات مناسبی برای کشور ندارد.» وزیر ارشاد همچنین تاکید کرد که باید نگاه یکسویه را در اعمال نظارت بر فیلم‌های سینمایی حذف کرد. در حالی که مدیران سینمایی دولت دهم از وجود سلیقه‌های شخصی مدیران وقت در دولت پیشین دم می‌زنند، شمقدری و اصحابش سعی در حل مشکل این آثار دارند. رفع توقیف به رنگ ارغوان پس از گذشت 6 سال، اولین چراغ سبزی بود که این مدیر سینمایی در راستای تحقق این وعده نشان داد. اکنون و در آستانه زمانی که پرونده فیلم‌های توقیفی از بایگانی تاریخ در آمده و بار دیگر به جریان افتاده است، زمان مناسبی است تا نگاهی کوتاه داشته باشیم به مهم‌ترین آثاری که همچنان در حسرت پرده نقره‌ای دست و پا می‌زنند و صاحبان و خالقانشان همچنان دل نگرانند.


به رنگ ارغوان


«شفق، یکی از عوامل گروهک‌های سیاسی که اوایل انقلاب با برپایی آشوب از کشور گریخته‌اند، پس از سال‌ها تصمیم می‌گیرد برای دیدن دخترش ارغوان، مخفیانه به ایران بازگردد. یکی از مأموران امنیتی به نام بهزاد، با ورود به دانشگاه این دختر و استفاده از امکانات مدرن امنیتی، سعی می‌کند تا با کنترل ارغوان، شفق را به دام اندازد. در این میان بین او و ارغوان رابطه‌ای عاطفی به وجود می‌آید.» این خلاصه داستان و عشق یک مامور اطلاعات به دختر یک عضو گروهک مجاهدین و لغزش او از اجرای فرمان سازمانی‌اش، کافی بود تا علی یونسی، وزیر اطلاعات دولت اصلاحات، خواستار توقیف و عدم نمایش این فیلم در بیست و سومین جشنواره فیلم فجر شود. در همان سال حاتمی‌کیا، کارگردان به رنگ ارغوان در نامه‌ای سرگشاده به این وزیر نوشت: «شهادت می‌دهم با میل و خواست شخصی خودم، فیلم را از شرکت در جشنواره محروم می‌کنم. من و یارانم منتظر روزی خواهیم بود که به رنگ ارغوان در فضایی صرفا فرهنگی به همراه شما و یارانتان  در منظرنگاه مخاطبان اصلی آن قرار گیرد.» اما در دولت نهم نیز مشکل این فیلم همچنان به قوت خود باقی ماند. حاتمی‌کیا در چهارمین سال توقیف این فیلم گفت: «امروز پس از گذشت چهار سال از تولید و توقیف به رنگ ارغوان، دیگر زهر آن گرفته شده و می‌توان شرایط اکران عمومی فیلم را فراهم کرد.» اما محمدحسین صفارهرندی، وزیر ارشاد دولت نهم در واکنش به گلایه ابراهیم حاتمی‌کیا چنین گفت: «آنچه درباره این فیلم اتفاق افتاده بیشتر حاصل برداشت‌هایی است که وقتی از منظر یک نگاه و اطلاعات محدود به صحنه می‌آید، خودش را نشان می‌دهد. مشکل فیلم در نقطه‌ای است که خود آقای حاتمی‌کیا می‌داند.» در طول تمام این سال‌ها، سید جمال ساداتیان، تهیه کننده فیلم ساکت ننشست و از راه‌های گوناگون برای رفع مشکل فیلم اقدام نمود. از نامه به معاونت‌های سینمایی گرفته تا وزیران ارشاد وقت. پس از آن پای جواد شمقدری، مشاور امور هنری رئیس جمهور به ماجرا کشیده شد و طی گزارشی به رئیس جمهور اعلام کرد که منعی برای اکران آن وجود ندارد و احمدی‌نژاد بر رفع مشکل فیلم و جلب نظر مسئولان امر در وزارت اطلاعات تاکید کرد. اما نامه نگاری‌ها معضل به رنگ ارغوان را در دولت نهم حل نکرد تا اینکه شمقدری این بار در هیبت معاونت امور سینمایی، دستور خروج این فیلم از توقیف را صادر کرد و از نمایش آن در بیست و هشتمین جشنواره فیلم فجر خبرداد. حاتمی‌کیا نیز ضمن استقبال از این موضوع، باز خورد مخاطبان و اهالی سینما را در جشنواره فیلم فجر، برای خود حائز اهمیت خواند. یکی از منتقدان در شماره اخیر ماهنامه فیلم، به رنگ ارغوان را به عنوان یکی از ده فیلم برتر تاریخ سینمای ایران برگزیده است، این درحالی است که پس از نمایش خصوصی این فیلم برای منتقدان و برخی سینماگران، تعدادی از آنها ابزار امیدواری کردند این فیلم هرگز اکران نشود تا همچنان حاتمی‌کیا به عنوان کارگردانی صاحب سبک و جریان ساز شناخته شود.


سنتوری


شاید مهرجویی خود نیز نمی‌دانست که نوزدهمین ساخته سینمایی‌اش، جنجالی‌ترین اثر کارنامه‌اش خواهد شد. سنتوری روایتگر داستان زندگی علی، نوازنده چیره دست سنتور و خواننده محبوب جوانان است که ناگهان در اوج شهرت و موفقیت، افسار زندگی را از دست می‌دهد. این فیلم شهریور سال 1385 آماده نمایش شد و مهرجویی تمایل داشت فیلمش را به جشن خانه سینما بفرستد و اکران کند.
اما پروانه نمایش فیلم تا آخرین ساعات داوری فیلم‌ها صادر نشد تا سنتوری رنگ جشن خانه سینما را به خود نبیند. مهرجویی این فیلم را برای شرکت در جشنواره فیلم فجر ارسال کرد و بدون هیچ مانعی جهت حضور در بخش مسابقه انتخاب شد. اما در جدول برنامه‌های جشنواره بیست‌و‌پنجم، نام سنتوری به چشم نمی‌خورد. بعد از طی پروسه‌ای طولانی و حذف چند ترانه، این فیلم در جشنواره به نمایش درآمد و در کنار اخراجی‌ها، به عنوان بهترین فیلم مردمی انتخاب شد. قرار بود سنتوری نوروز 86 به اکران درآید اما بازهم پروانه نمایش آن صادر نشد تا به انتظار اکران تابستانی سرکند. تیرماه 86 پروانه نمایش این فیلم صادر شد و بیلبوردهای تبلیغاتی آن بر در و دیوار شهر تهران بالا رفت. اما درست چند روز مانده به آغاز اکران، اعلام شد که فعلاً صلاح نیست سنتوری اکران شود. صفارهرندی، وزیر ارشاد دولت نهم در پاسخ به اعتراضات گفت: «اگر منصفانه بنشینم و آن را در دادگاه وجدان ملی و دینی مرور کنیم، حتی یک نکته مثبت هم در این فیلم دیده نمی‌شود. این فیلم هر بدی را در خود جای داده و از اتهام به خدا و دین تا اتهام به مردم و به ایرانیان و تحقیر هموطنان خودش و سیاه‌نمایی در جامعه‌ای که هرروز در حال پیشرفت و ترقی است را در خودجای داده چه توجیهی دارد حتی اجازه دهیم چنین فیلمی تولید شود.»
سرانجام نسخه کامل و غیرقانونی این فیلم به شبکه قاچاق راه یافت و تراژدی مهرجویی را کامل کرد. اما اکنون پس از رفع توقیف به رنگ ارغوان، علیرضا سجادپور، مدیرکل نظارت و ارزشیابی، خبر از رفع مشکل این فیلم و اکران آن داده است. این درحالی است که چندی پیش شمقدری پیرامون اکران سنتوری گفته بود: «از تولید این فیلم زمان زیادی گذشته و اغلب افراد، آن را دیده‌اند. ضمن اینکه مخاطب دوست دارد فیلم‌هایی را روی پرده ببیند که تا به حال ندیده باشد.» اگر چه پرونده سرنوشت این فیلم مختومه به نظر می‌رسد و اکرانش همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد، اما می‌توان در شرایط فعلی به تماشای آن در سالن سینما امیدوار بود.


آفساید


چند دختر تصمیم می‌گیرند با لباس پسرانه برای تماشای بازی ایران – بحرین به استادیوم آزادی بروند. دست گذاشتن برروی یک تابوی اجتماعی، حساسیت زیادی را در قبال این فیلم برانگیخت. آفساید در بخش غیررقابتی جشنواره بیست و چهارم فجر به نمایش در آمد اما پس از آن بلافاصله توقیف شد. در گیرودار اکران شدن یا نشدن این فیلم، رئیس جمهور از فراهم شدن شرایط حضور زنان در ورزشگاه‌ها خبرداد. این اظهارنظر پیامدهایی را از سوی علما برانگیخت و آنها ایده جدید رئیس جمهور را رد کردند. بدین ترتیب اکران آفساید در آن شرایط با مصلحت جامعه جور در نیامد و این فیلم نیز با کیفیتی عالی سر از شبکه قاچاق در آورد. اما آن سوی آبها، نمایش موفقی داشت. جعفرپناهی، سازنده آفساید اکنون ممنوع‌الخروج است تا فیلمش بدون همراهی او سفیر ایران در جشنواره‌ها باشد.


صدسال به این سال‌ها


این فیلم روایتگر داستان زنی به نام ایران است که در یک بازه زمانی سی ساله در سه مقطع مختلف سنی، وقایع سیاسی و اجتماعی معاصر مانند انقلاب و وقایع بعد از آن تاثیر زیادی برزندگی‌اش می‌گذارد. سامان مقدم صدسال به این سال‌ها را درست زمانی کارگردانی کرد که ساخت فیلم‌های سیاسی عملاً در دولت نهم روبه افول گذاشته بود. فیلم به جشنواره بیست و ششم فجر ارائه شد و هیات انتخاب از پذیرش آن خودداری نمود. یکی از شخصیت‌های اصلی فیلم، گرایش‌هایی به سازمان مجاهدین خلق داشت و صفارهرندی، وزیر ارشاد وقت، به طور تلویحی از آن انتفاد کرد. تلاش ها برای رفع توقیف این فیلم، فهرستی بلند بالا از اصلاحیه‌ها را در مقابل سازندگان این اثر قرارداد. اصلاحات با فیلمبرداری مجدد برخی از صحنه‌ها انجام شد. سال 1387 صدسال به این سال‌ها مجدداً برای دریافت پروانه نمایش به شورای بازبینی ارایه شد اما مشکل توقیف آن هنوز مرتفع نشده است. حتی نامه سرگشاده عده‌ای از سینماگران نیز افاقه نکرد و این روزها خبر افتتاح رستوران «الف» متعلق به کارگردان این فیلم، سینماگران و سینما دوستان را به فکر فرو برده است که آیا دیگر دل و دماغی برای کارگردانی این کارگردان جوان باقی مانده است؟!


تسویه حساب


تسویه حساب به کارگردانی تهمینه میلانی، داستان چهار دختر بزهکار است که درگیر اتفاقات مختلفی می‌شوند. فیلم پس از ساخته شدن، بدون هیچ دلیل مشخصی پروانه نمایش دریافت نکرد. در حالی‌که فیلمنامه آن به راحتی تصویب شده و پروانه ساخت گرفته بود. اما بعدا اعلام شد که تصور آقایان از فیلمنامه، این نبوده است!
میلانی که از نمایش فیلمش قطع امید کرده بود به سراغ «سوپر استار»رفت. باتوجه به حال و هوای معناگرای این فیلم، عده‌ای آن را توبه نامه میلانی نامیدند تا بدین وسیله مشکل تسویه حساب حل شود. اما این کارگردان هرگونه ارتباط بین دو فیلمش را رد کرد تا تسویه حساب همچنان در بایگانی خاک بخورد.


آتشکار


دومین فیلم بلند محسن امیریوسفی، داستان یک کارگر آتشکار است که برسر تصمیمی با روح پدرش درگیر می‌شود. این فیلم در جشنواره فیلم فجر پذیرفته نشد اما در آخرین روزهای سال 1386، پرانه نمایش دریافت کرد تا اردیبهشت سال 1387 اکران شود. اما بنابر پاره‌ای از مصلحت‌ها از اکران این فیلم جلوگیری شد تا در شرایط مناسبت‌تری به نمایش درآید. نامه نگاری‌های امیریوسفی هم چیزی را عوض نکرد، اما در آستانه جشنواره بیست و هفتم فجر اعلام شد که مشکل آتشکار حل شده و این فیلم در جشنواره به روی پرده می‌رود. جشنواره آغاز شد و بازهم نامی از این فیلم در جدول آن به چشم نمی‌خورد تا آتشکار همچنان در توقیف به سر ببرد.


سفر به هیدالو


این فیلم ماجرای عجیبی دارد. دلیل توقیف آن نه مضمون سیاسی است، نه عدم صلاحدید آقایان. سفر به هیدالو به خودی خود هیچ مشکلی برای اکران نداشت. تا آنجا که در جشنواره بیست و چهارم هم به نمایش درآمد و با استقبال روبرو شد. این فیلم قراربود پاییز سال 1385 اکران شود. اما این زمان درست مصادف شد با پخش سی‌دی خصوصی یکی از بازیگران فیلم و سفر به هیدالو به دلیل یک حاشیه توقیف شد. مجتبی راعی، کارگردان فیلم، این تصمیم وزارت ارشاد را نوعی بی عدالتی خواند ودر نامه‌ای سرگشاده به مردم، از مسئولان خواست که سعه صدر بیشتری از خود نشان دهند. در بخشی از این نامه آمده است: «گنه کرد در بلخ آهنگری، به هیدالو زدند گردن مسگری، به نظرم به تنها چیزی که فکر نمی‌شود تاثیر فرهنگی سفر به هیدالو است. دعا می کنم خدا به همه ما سعه صدر بدهد.» در هرحال اثر ارزشمند راعی با مضمونی عرفانی، به پای ندانم کاری یک بازیگر سوخت. اما اکنون این کارگردان باتوجه به شرایط موجود اظهار امیدورای کرده تا مشکل فیلمش به زودی حل شود و به نمایش عمومی درآید.

 

نظرات کاربران (۰)

شما هم نظر دهيد comment
نظر شما:
نام:* ايميل:* وب‌سايت:
*وارد کردن نام و ايميل برای فرستادن نظر لازم است
لطفاً مختصر و درباره‌ی موضوع بنويسيد. نظرات پس از تاييد مدير سايت منتشر می‌شوند.