۲۵ آبان ۱۳۸۸

تلاش برای رفع مشکل ممنوع الخروجی سینماگران به کجا می رسد؟

تلاش برای رفع یک سوء تفاهم

خبر آنلاین ـ نامه‌نگاری‌ها و ارجاع نامه سینماگران به معاونت امور سینمایی ارشاد از سوی وزیر، به صدور دستور تنظیم آیین‌نامه حفظ و پاسداری از منزلت هنر و هنرمند منجر شد.

سمیه علیپور:   نامه‌نگاری جواد شمقدری و علیرضا سجادپور و صدور دستور تنظیم آیین‌نامه حفظ و پاسداری از منزلت هنر و هنرمند، هرچند در پی نامه صنفی برای رفع مشکل ممنوع‌الخروج‌ها بود، اما تصور می‌شود کاربردی غیر از رفع مشکل این هنرمندان داشته باشد. همه‌چیز از شبی شروع شد که سینماگران ایرانی عزم سفر به آمریکا کردند و در فرودگاه امام‌خمینی‌(ره) حاضر شدند تا امکان معرفی سینمای ایران را در آمریکا به وجود آورند و از امکانات سینمایی در این کشور دیدار کنند و زمینه‌های تعامل گسترده سینمای ایران را با سایر کشورها به وجود آورند. ضبط پاسپورت‌های فاطمه معتمدآریا و مجتبی میرتهماسب همه‌چیز را تغییر داد؛ سینمای ایران با کابوس دیگری روبه‌رو شد، نگرانی پایان یافتن حضورهای بین‌المللی سینماگرانی که هر سفر سینمایی آنان به خارج از کشور، اغلب افتخاری را برای سینمای ایران به همراه دارد.

این اتفاق که همواره با پرسش‌های بی‌پاسخی همراه بود با ممنوع‌الخروج شدن جعفر پناهی شکل جدی‌تری به خود گرفت و کابوس‌ها و نگرانی‌ها را بیش از پیش کرد‌ تا جایی که نامه‌ای از تهیه‌کننده خارجی فیلم پناهی مبنی بر رفع مشکل ممنوع‌الخروجی این فیلمساز منتشر شد و از سوی دیگر اعضای اصناف مختلف خانه سینما نامه‌ای خطاب به وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نوشتند و از او خواستند تا به این جریانات رسیدگی کند.

حاصل این نامه‌نگاری‌ها و ارجاع نامه سینماگران به معاونت امور سینمایی ارشاد از سوی وزیر، به نامه‌نگاری جواد شمقدری با علیرضا سجادپور و صدور دستور تنظیم آیین‌نامه حفظ و پاسداری از منزلت هنر و هنرمند منجر شد، جریانی که تصور می‌شود، کاربردی غیر از رفع مشکل هنرمندان برای خروج از کشور دارد.

 

نامه‌ای به سجادپور


جواد شمقدری که در از زمان انتصاب به معاونت امور سینمایی اغلب موضوعات مطرح شده با او را به علیرضا سجادپور ارجاع می‌دهد، این بار هم نامه‌ای به رئیس اداره کل نظارت و ارزشیابی نوشته است. در این نامه آمده است: «همانطور که مطلعید اخیراً خانه سینما در خصوص اعتراض به ممنوع‌الخروج بودن چند همکار خود به وزیر محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی نامه سرگشاده‌ای نگاشته‌اند و در آن نسبت به بلاتکلیفی این همکاران ممنوع‌الخروج، معترض شده‌اند. بدیهی است این نگرانی و دغدغه، نقطه مشترک همه ماست. چون معتقدیم نه تنها باید پاسدار حرمت و قدر و منزلت هنرمند که ساحت هنر نیز باید بود و نباید اجازه داد هیچ‌کس و حتی خود هنرمندان به این ساحت مقدس خدشه‌ای وارد نمایند. آنچه تا به امروز باعث تداوم این نگرانی‌ها شده است و هر از گاهی در رسانه‌ها شاهد اخباری مبنی بر ممنوع‌الخروج یا ممنوع الورود یا ممنوع التصویر شدن یک فرد هستیم، ناشی از عدم شفافیت و نبود یک آئین‌نامه مبنی بر حفظ منزلت اجتماعی و ملی هنر و هنرمندان می‌باشد.

بر این اساس ضرورت دارد با کمک صنوف سینمایی و کارشناسان دستگاه‌های ذیربط و کارشناسان عرصه فرهنگ نسبت به تدوین آئین نامه حفظ و پاسداری از منزلت هنر و هنرمند بر‌اساس آموزه‌های اسلام، امام، رهبری و قانون اساسی اقدام سریع صورت پذیرد. محورهایی که می‌توان در این آیین‌نامه به آن پرداخت موارد ذیل است: 1-تبیین حریم هویت ملی و فرهنگی، 2-تحکیم منافع ملی کشور، 3-تأکید بر عزت و حیثیت و غیرت ایرانی و اسلامی، 4-تنظیم روابط اجتماعی و اخلاقی، 5-پاسداری از منزلت و اعتبار هنرمندان، 6-رعایت امنیت شغلی و حرفه‌ای، 7-تأکید بر حفظ خلاقیت‌ها و زیباشناسی حوزه هنر و اثر هنرمند، 8-تأکید بر باور‌های دینی و ملی، 9-رعایت حقوق مردم و هنرمند.»

این نامه در تاریخ 20 آبان ماه انتشار پیدا کرد و در خبرگزاری‌ها درج شد. متن و مضمون نامه نشانگر آن است که گروه حاضر در معاونت امور سینمایی این بار قصد دار‌د با بهره‌گیری از شرایط به وجود آمده بسیاری از مواردی که تاکنون به صورت نانوشته به اجرا در‌می‌آمده را ثبت کنند تا به این ترتیب سینماگران در موقعیت تازه‌ای قرار بگیرند.

 

سجادپور: هدف دفاع از منافع ملی است


علیرضا سجادپور، رئیس اداره کل نظارت و ارزشیابی، درباره دستور شمقدری در مورد تنظیم آیین‌نامه حفظ و پاسداری از منزلت هنر و هنرمند، به «خبر» می‌گوید: «نامه آخر هفته گذشته به دست من رسیدو شامل بندهای زیادی بود که همین مسئله لزوم کار بیشتر را در مورد آن یادآوری می‌کند. برنامه ما این است به واسطه بخشی از این آیین‌نامه امکان آن به وجود نیاید که افرادی خارج از وزارت ارشاد برای هنرمندان تصمیم بگیرند.»

او با اشاره به اینکه این آیین‌نامه با مشارکت صنف تنظیم خواهد شد، می‌گوید: «براساس این آیین‌نامه روشن می‌شود که انتظار ما از هنرمندان چیست و در تنظیم این آیین‌نامه صنوف مشارکت خواهند داشت. با توجه به اینکه اعضای صنف خود در تنظیم آن مشارکت خواهند داشت، خود ابتدا در جریان تمامی موارد آن قرار می‌گیرند و همه موارد برای آنان روشن خواهد بود و دیگر نیازی با یادآوری‌های چندین و چند‌باره نخواهد بود.»

سجادپور ادامه می‌دهد: «با توجه به اینکه در این سال‌ها رفت و آمد سینماگران ایرانی به خارج از کشور بسیار زیاد است، در بعضی از موارد شاهد سوء استفاده از این حضورها هستیم که این موارد باید برطرف شود.» رئیس اداره کل نظارت و ارزشیابی می‌گوید: «یکی از مهمترین شعارهای ما در این دوره شفاف‌سازی بوده است و در برنامه‌های خود مواردی را جای داده‌ایم که اجازه دهد تا مدیران خیلی روشن‌تر از قبل با هنرمندان روبه‌رو شوند. تدوین این آیین‌نامه را هم می‌توان در ادامه این برنامه‌های شفاف‌سازی قرار داد.»

سجادپور مهمترین مسئله موجود در این نامه را چنین تشریح می‌کند: «یکی از مهمترین نکته‌هایی که در نامه جواد شمقدری به آن اشاره شده و توجه چندانی تاکنون به آن صورت نگرفته است، تأکید بر حفظ منافع ملی است. در این نامه کاملاً به حفظ منافع ملی تأکید شده است و جواد شمقدری خواسته تا به این ترتیب چارچوبی برای رفتار هنرمند و هنر تعریف شود که شاهد به خطر افتادن منافع ملی نشویم زیرا همگی می‌دانیم که جدی‌ترین هدف ما حفظ منافع ملی است.»

 

میرتهماسب: واکنشی بی‌ارتباط با اتفاقات


مجتبی میرتهماسب، مستندساز و یکی از سینماگرانی که با مشکل ممنوع‌الخروج شدن مواجه است، در مورد نامه جواد شمقدری به سجادپور و تنظیم آیین‌نامه حفظ و پاسداری از منزلت هنر و هنرمند به «خبر» می‌گوید: «واکنش جواد شمقدری به نامه نوشته شده از سوی اصناف همانقدر بی‌ربط با اصل ماجرا‌ست که خیلی اتفاقاتی که این روزها در سینما شاهدش هستیم.»

او ادامه می‌دهد: «به نظر می‌رسد با تنظیم این آیین‌نامه به جای آنکه مشکل ممنوع‌الخروج‌ها حل شود، به تعداد این افراد اضافه شود. مسئله قابل توجه این است که هرگاه مشکل ممنوع‌الخروجی ما با مدیران سینمایی در میان گذاشته شده، این گروه اعلام کرده‌اند که مشکل ما غیرسینمایی است و ارتباطی با آنان پیدا نمی‌کند. جالب اینجاست که خود ما تاکنون متوجه نشده‌ایم که دلیل ممنوع‌الخروج بودنمان چیست و گویا این افراد از ماجرا اطلاع دارند.» مجتبی میرتهماسب می‌گوید: «پرسش اینجاست که مشکل محمدرضا گلزار که همه می‌دانیم چه بوده به سینما مربوط می‌شود و مشکل ما مربوط نمی‌شود؟ به نظر می‌رسد برخی اقدامات برای مشروعیت گرفتن است تا رفع مشکل سینماگران.»

 

نامه دبیر سابق جشنواره ونیز


در واکنش به ممنوع‌الخروج شدن سینماگران ایرانی و پس از حدود 40 روز از توقیف پاسپورت جعفر پناهی، فاطمه معتمدآریا و مجتبی میرتهماسب؛ آلبرتو باربرا مدیر موزه  ملی سینما و مدیر هنری جشنواره  فیلم تورین و مدیر هنری قبلی جشنواره  فیلم ونیز؛ که جایزه شیرطلایی را برای «دایره» به پناهی اهدا کرد، نامه‌ای را خطاب به محمدمهدی عسگرپور مدیر عامل خانه سینما منتشر کرده است. این نامه همزمان به نام سیدمحمد حسینی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران نیز نوشته شده که برای ارسال به او در اختیار سفارت ایران در ایتالیا قرار گرفته است.

متن نامه از این قرار است: «این نامه را در مقام جدید خود به عنوان مدیر هنری موزه  ملی سینما در تورین (ایتالیا) خطاب به شما می‌نویسم. پیش‌تر، در بین سال‌های 1989 تا 1998 مدیر هنری جشنواره  فیلم تورین و پس از آن مدیر هنری جشنواره  بسیار معتبر فیلم ونیز از سال 1999 تا 2001 بودم. در طول مدت کاری خودم، بارها از تهران و جشنواره  فیلم فجر دیدن کردم و از لذت آشنایی با فیلمسازان مطرح ایرانی برخوردار شدم. به خودم این جرأت را می‌دهم که بگویم در طی دو دهه  پیش، بنده در شناساندن بیشتر سینمای ایران در خارج از آن کشور‌ و ترویج و حمایت فیلم‌های آن به انحاء مختلف و از طرق جشنواره‌ها و تقدیر‌هایی که ترتیب دادم، نقش داشته‌ام. برای من این امکان وجود ندارد که پژوهشگر عمیقی در فرهنگ ایران بمانم، اما مسلماً خود را دوست نزدیک ملت بزرگ شما می‌دانم؛ ملتی که تمدن هزاران ساله  آن مایه  الهام، احترام و تحسینی عمیق برای من است.

خبر تصمیم اخیر مبنی بر ممانعت از سفر چند فیلمساز مطرح همچون جعفر پناهی، فاطمه معتمدآریا و مجتبی میرتهماسب به خارج از کشور باعث نگرانی و ناباوری من شد. من عضو هیأت داوران «جشنواره فیلم کن»ی بودم که به آقای جعفر پناهی جایزه «دوربین طلایی» برای اولین فیلم خود بادکنک سفید اعطا کرد. چند سال بعد از آن، این افتخار را داشتم که فیلم دایره  آقای پناهی را برای بخش مسابقه  جشنواره  فیلم ونیز دعوت کنم، جایی که جایزه  «شیر طلایی برای بهترین فیلم» را دریافت کرد.

سهم مسلم آقای پناهی در موفقیت جهانی سینمای ایران عمده و بی‌چون و چراست. ایران به حق می‌تواند به دستاوردهای بین‌المللی ایشان افتخار کند. از سوی دیگر، هرگونه محدودیت جدید برای آزادی سفر و کار ایشان لزوماً به کاهش غنا و اعتبار صنعت فیلم ایران منجر‌ و همزمان باعث افزایش شک و شبهه در مورد رویکرد دولت جمهوری اسلامی ایران خواهد شد. صمیمانه امیدوارم به امکان تجدید نظر در این موضع توجه فرموده، نسبت به رفع هرگونه محدودیت از ایشان و همکاران شان اقدام نمایید. به تمامی این دلایل، متواضعانه به بصیرت و بینش شما متوسل شده‌ام.»

 

نظرات کاربران (۰)

شما هم نظر دهيد comment
نظر شما:
نام:* ايميل:* وب‌سايت:
*وارد کردن نام و ايميل برای فرستادن نظر لازم است
لطفاً مختصر و درباره‌ی موضوع بنويسيد. نظرات پس از تاييد مدير سايت منتشر می‌شوند.